Từ xưa đến nay, người Việt Nam vẫn truyền nhau câu nói: học ăn, học nói, học nói, học mở. Cách thức ăn uống tưởng là đơn giản nhưng lại không hề đơn giản chút nào, đó là cả một nghệ thuật thì cần phải học, phải không ngừng nâng cao để nét đẹp mãi trường tồn.

Nghệ thuật ăn uống của người Việt Nam của người Việt không chỉ gói gọn trong cách chế biến, bài trí món ăn mà còn bao gồm cả phong cách ứng xử. Phong cách ứng xử chính là cách xử sự đẹp giữa con người với con người trong bữa ăn. Nét đẹp ấy được hình thành từ xa xưa, được cha ông ta gìn giữ, lưu truyền từ đời này và cả mai sau.

Bản thân miếng ăn tự nó đã có ý nghĩa thực tiễn, ăn để no, ăn để sống, nhưng khi nói đến việc ăn uống thì ai cũng hiểu nó bao hàm cả ý nghĩa văn hóa. Tục ngữ Việt Nam có câu: “liệu cơm gắp mắm”. Một bữa ăn có nhiều món ăn ngon ắt sẽ được khen, nhưng cách ứng xử giữa mọi người với nhau như thế nào lại là điều quan trọng hơn và luôn được đề cao. “Lời chào cao hơn mâm cổ”. Đúng vậy, người Việt rất coi trọng giá trị tinh thần trong ẩm thực. Một bữa ăn dù đạm bạc hay đề huề không quan trọng bằng cách mọi người làm vui lòng nhau qua thái độ ứng xử lịch lãm, có giáo dục.

Gia đình là một nhân tố không thể thiếu và gần như quan trọng nhất trong phong cách ứng xử của người Việt. Trong một bữa cơm, khi đã có mặt đầy đủ các thành viên trong gia đình, người nhỏ tuổi bao giờ cũng mời người lớn hơn truớc khi ăn. Khác với cách thức mỗi người có một suất ăn riêng ở châu Âu, trong gia đình nguời Việt, mọi người cùng ăn chung một mâm. Người lớn tuổi nhất bao giờ cũng được ưu tiên gắp cho những miếng ngon. Mọi người trong gia đình rất thân thuộc với nhau, vì vậy, việc gắp thức ăn cho người khác không thể hiện sự khách sáo mà là sự kính trọng và tình cảm yêu thương. Bữa cơm hằng ngày được xem như một buổi họp mặt đông đủ các thành viên của gia đình. Trong cuôc sống hiện đại ngày nay, ai cũng mãi mê theo đuổi công việc nên đôi khi họ không có những khoảnh khắc sum họp thường nhật đáng quý ấy, hoặc ai đó đã vô tình quên đi. Nhưng những gì thuộc về văn hóa truyền thống sẽ luôn được chúng ta trân trọng và duy trì.

Bữa ăn của người Việt không chỉ mang tính chất gia đình khép kín mà còn là nét đẹp văn hóa giữa người với ngừơi trong xã hội. Mọi khi có dịp tổ chức ăn uống, gia đình nào cũng làm những món thật ngon, nấu thật nhiều để mời mọi người tới ăn. Bữa ăn không chỉ đơn thuần là cuộc vui mà còn thể hiện tấm lòng hiếu khách đặc trưng của người Việt. Thông thường, trong bữa ăn, chủ nhà luôn gắp thức ăn mời khách trước. Một điều rất tế nhị và lịch sự là chủ nhà không bao giờ ngừng ăn khi khách vẫn còn đang dùng. Nếu họ dừng bữa, chủ nhà bao giờ cũng có lời mời khách ăn thêm.